Haset İnsan Neler Yapar?
Haset, diğerlerinin sahip olduğu şeylere karşı duyulan istenmeyen ve çoğu zaman yıkıcı bir duygudur. Peki, “haset” tam olarak ne demek? Bu duyguyu taşıyan bir insanın ne gibi davranışlar sergilediğini çok net şekilde gözler önüne serebiliriz. Çünkü haset, çoğu zaman içten içe, ama dışarıya yansıyan bir nevi zehir gibidir. Kimse kendisini haset eden biriyle takılmak istemez, fakat en acı gerçek şudur ki; haset, hepimizin hayatında bir şekilde yer alır. Hadi gelin, haset eden bir insanın neler yapabileceğine yakından bakalım ve bu “zehirli” duygunun etkilerini biraz daha cesurca sorgulayalım.
Haset: Evet, Seninle Tanışalım
Bana sorarsanız, haset insanın ruhunda biriken, hiçbir zaman tatmin olmayan bir boşluktur. Başkalarının sahip olduklarına bakmak ve o başarıları küçümsemek, öfke ve hayal kırıklığının birleştiği bir yerdir. Haset, “bunu hak etmediler” ya da “benim de olmalıydı” gibi cümlelerle kendini gösterir. Evet, haset eden insanları tanıdım, gözlemler yaptım. Şimdi size şöyle bir soru soruyorum: “Haset insanı tanıdığında, o kişinin gerçekten bir şeyler başarmış biri olup olmadığını anlayabiliyor musun?”
Haset insan neler yapar? İşte sorunun cevabı:
1. İçten İçte Başkalarını Küçümsemek
Haset, başkalarının başarılarını içten içe küçümsemekle başlar. Kendi hayatı bir şekilde tatmin olmamış, her zaman bir eksik hissediyor olabilir. Ama buna rağmen, başkalarının başarılarını görüp, “Şansı yaver gitmiş”, “O, aslında bu kadarını hak etmiyor” gibi laflar söyler. Bir insanın başarısını anlamak, gerçekten ne kadar emek verdiğini görmek ya da herhangi bir durumda onun yerine geçebilmek, haset eden kişinin yapmadığı şeylerdir. Bunu yapmaya çalışanlar, dışarıdan bakıldığında kimseye faydası olmayan, sadece ortalığı bulandıran insanlar haline gelir.
Bunu en çok sosyal medyada görürsünüz, değil mi? Birinin yeni arabası, tatile gitmesi ya da yaptığı iş hakkında paylaşım yapması; birilerini rahatsız eder. Ama rahatsızlık duyduğunda bile “Tebrik ederim, umarım mutlu olur” demek yerine, “Neyse, kısmet!” ya da “Ne var ki bunda, herkes yapabiliyor” gibi sığ bir yorum bırakır. Ve tabii ki, bazen de o içten içe büyüyen haset duygusunu kontrol edemeyip, böyle haksız yorumlarla durumu daha da kötüleştirirler.
2. Gizli Gizli Rekabet Edip, Geriye Takılmak
Bir de haset eden insanın gizli rekabetçi yönü vardır. Mesela, sürekli sana yakın durur ama her fırsatta seni geride bırakmak için bir şeyler yapmaya çalışır. O kadar inatçı bir şekilde “ben senden daha iyiyim” demek ister ki, sürekli yaptığı şeyleri daha da çok abartır. Bir şekilde seni zor durumda bırakmayı arzulayan, arkanda duran bir figür olur. Bu tip insanlar bazen sana dost gibi görünse de aslında sürekli sana küçük dikenler batırarak seni manipüle ederler. Kendilerini küçük düşürmeden, başkalarının yaptığı işlerde sürekli “ben daha iyisini yapardım” havasına girerler.
Özellikle iş yerlerinde, sosyal çevrede veya arkadaş ortamlarında bu tür insanlar oldukça yaygındır. Aynı hedefe ulaşmak için çabalayan iki insan arasında, haset yapan kişi diğerinin başarısını kabullenmek yerine kendi başarısızlıklarını görmezden gelir. Bu da onların gizli bir şekilde, hatta bazen farkında olmadan, seni “geride tutmak” adına planlar yapmalarına sebep olur.
3. Hikâye Değiştirmek ve Çarpıtmak
Haset insanın en sevdiği şeylerden biri de duyduğu ya da gördüğü her şeyi kendine göre çarpıtmaktır. Başkalarının başarılarına duyduğu haset, bu tür insanların gözünde bir türlü yerli yerine oturmaz. Hatta bazen başarısızlıklarını örtmek için, o başarıyı ya da o kişiyi küçümsemek adına hikâyeler uydururlar.
Bunun en belirgin örneklerinden biri, Instagram’da gördüğünüz “başarı fotoğrafları” ve arkasındaki dedikodulardır. Bazen haset eden biri, tanıdığı birinin elde ettiği başarıyı başkalarına anlatırken “aslında öyle değildi” diye başlar. Birinin azmi ya da hikayesi hiç de öyle değildir. Hep bir bahane vardır, hep bir “hadi canım, ben olsam böyle yapmazdım” havası vardır. O yüzden insanlar arasında, haset duygusu başkalarının başarılarını basitleştirir ve onları sıradanlaştırır. Gerçekten yapmaları gereken şey, o başarıyı kutlamak ve kişiyi takdir etmektir. Ama haset duygusuyla o başarıyı çarpıtarak, o insanı küçültmeye çalışır.
4. Başarıyı Hiç Sevmemek, Hep “Şans”a Bağlamak
En iyi kısmı ise şu: Haset insan, başarılı olan birini gördüğünde, bunun mutlaka “şans”a bağlanması gerektiğini düşünür. Kendi başarısızlıklarını, başkalarının başarılarıyla kıyaslayarak rahatlamaya çalışır. “Yoksa o kadarını yapamazsın, şansı vardı” demek, onun için kolaycılıktır. Çünkü başarı, birilerine övgüde bulunmak demektir ve haset duygusuyla bu kadar büyük bir övgü kabul edilemez. O yüzden başarıyı hep şansa bağlarlar.
Haset Eden Bir İnsan Ne Yapmaz?
Şimdi geldik haset eden bir insanın ne yapmayacağına. Haset insanı, hiçbir zaman başkalarının başarılarını olduğu gibi kabul etmez. Özgünlüğü ve çabayı takdir etmek yerine, hep bir bahaneyle konuyu geçiştirir. Yani haset eden birinin en büyük kusuru, övgüyü ve takdiri hak edenleri görmekte zorlanmasıdır. Kendi başarısızlıkları ve eksiklikleriyle yüzleşmek yerine, hep başkalarının hayatlarına müdahale etmeye çalışır. Hatta bu müdahaleleri bazen çok ince bir şekilde yapar, sanki hiçbir şey olmamış gibi.
Bir diğer önemli nokta ise, haset eden bir insanın asla kendini geliştirmeye yönelik bir çaba göstermemesi. Başkalarını küçümseyerek ya da onlara gözdağı vererek kendini yukarıda tutmaya çalışır, ama yaptığı şey sadece başkalarının mutluluğunu engellemeye yöneliktir.
Sonuç: Haset Duygusuyla Yüzleşmek
Evet, haset duygusu her zaman karşımıza çıkacak ve bizim de bir noktada bu duyguyu hissetmemiz kaçınılmaz olabilir. Ancak önemli olan, bu duygunun bizi nasıl şekillendirdiği, hayatımıza neler kattığı. Eğer başkalarının başarılarına haset etmek yerine onlardan ilham almayı seçersek, belki de bu duyguyu kendi gelişimimize yönelik bir araç haline getirebiliriz. Ama her zaman hatırlatmakta fayda var: Haset duygusunu dışa vurmak, kimseye fayda sağlamaz. O yüzden en iyisi, başkalarının başarılarını sadece kutlamak ve “ben de yapabilirim” diyerek kendi yolumuza bakmak!